Java'da her şey sınıflardan oluşuyor demiştim.Sınıf tanımlamak kolay, sınıfların örneklerinden nesneler oluşturmak da kolay. Fakat işin özüne inecek ulursanız bazı trig'ler ile karşılaşmaya başlayacaksınız. Bu yazının başlığında geçen sınıf türleri de işte bu tirg'lere birer örnek. Olmasalar ne olurdu? Çok net bir şekilde, İsimsiz Sınıflar hariç hiç bir şey olmazdı diyebilirim aslında. Dedim ya birkaç trig. Dilin esnekliği ve sunduğu olanaklar ile ilgili tamamen. Zaten bu kavramlar Java'ya özgü birşey de değiller. OOP dilleri için genel bir konsepttir. Türkçe'ye çevrilmiş halleri ise bana hep oldukça karışık gelir, ama yazı boyunca aşağıdaki anlamları ifade ettiğini bilerek okuyunuz lütfen, her ne kadar ben hep Türkçe isimleri kullanacak olsam da;

Nested Classes <--> Gömülü (İç içe geçmiş) sınıflar
Inner Classes <--> Dahili sınıflar

"Peki işe yararlar?" sorusuna gelirsek, Gömülü Sınıflar benzer görevi yapan sınfları daha okunaklı ve anlamlı bir şekilde kullanılabilir hale getirmek için uygundurlar mesela. 'Biz bu işi zaten paketler (packages) ile yapmıyor muyduk?' derseniz hiç bir şey diyemem, çünkü aynen öyle. Dahili Sınıf dediğimiz ise Gömülü Sınıfın bir türüdür. Statik olarak tanımlanmayan Gömülü Sınıfa, Dahili Sınıf denir. Statik olarak tanımlanan Gömülü Sınıflara ise Statik Gömülü Sınıflar denir. Yani aslında Gömülü Sınıf dedigimiz şey yalnızca özel bir isimlendirmedir. Çorba oldu değil mi? Yok yok çok karışık degil, örnek yapalim...

class HerhangiBirSinif {
    ...
    class GomuluSinif {
        ...
    }
}

class HerhangiBirSinif {
    class DahiliSinif {
        void Yaziyaz(){
            System.out.println("HerhangiBirSinif.DahiliSinif");
        }
    }
    static class StatikGomuluSinif {
        void Yaziyaz(){
            System.out.println("HerhangiBirSinif.StatikGomuluSinif");
        }        
    }
}

Fakat her kadar 'Dahili Sınıf ve Statik Gömülü Sınıf aslında Gömülü Sınıfların türleridir.' desek de bu türlerden oluşturulan nesne örneklerinin oluşturulma şekillleri farklıdır. Statik Gömülü Sınıflardan nesne örneği oluştururken önce kendilerini çevreleyen sınıfların nesne örneği oluşturulmaz (Satır-3). Fakat Dahili sınıfların nesne örneklerini oluştururken mutlaka ve mutlaka ilk önce kendilerini çevreleyen nesnelerin birer nesne örneğinin oluşturulması gereklidir (Satır-6). Fazlası...

wAGENT = wapAGENT + webAGENT

ÖZETÇE: Müşterilerin hizmetine sunulan IT ya da Network servisleri faklı nedenlerden (Firewall, Servis hataları, veritabanı hataları, vb.) dolayı zaman zaman erişilemez duruma gelmektedir. Tamamen erişilememe durumu servis kesintilerine neden olmaktadır. Çoğu zaman servislerin verildiği network içerisinden erişimlerde problem olmamasına ve manuel testlerde sıkıntı yaşanmamasına rağmen, müşterilerin servislere ulaşmak için geçtiği farklı farklı networklerde yaşanan sıkıntılar nedeniyle erişim sıkıntıları yaşanabilmektedir. wAGENT Java ve .NET teknolojilerini kullanarak geliştirdiğim, servisleri dışarıdan bir göz ile sürekli kontrol eden, servisin durumunu raporlayan, geçmişe dönük olarak gözlem imkanı sunan ve problemli durumları alarm oluşturarak raporlayabilen bir yazılımdır.
Kelimeler: Otomatik WEB erişim testi

wAGENT nedir ve ne ise yarar?

• wAGENT WEB ve WAP servislerini müsteri perspektifinden izleyen bir gözdür!
• WEB/WAP servislerinin basarimini ölçmek ve müsterinin yasadigi deneyimleri sentetik olarak takip etmek amaciyla olusturulmus bir servisler bütünüdür.
• Cep telefonlarina (wapAGENT) ve bilgisayarlara (webAGENT) kurulan yazilimlar sayesinde yönetim konsolundan yönetilen veriler takip edilmeye ve düzenli olarak raporlanmaya başlar.
• Bu araç sayesinde WAP/WEB portalların hangi zamanlarda erişilebilir/erişilemez olduğu bilgisi de geçmişe dönük olarak depolanabilmekte ve WAP servislerin bir availability raporu oluşturulabilmektedir.
• wAGENT kesinti durumlarında ilgili kişiyi hem E-Posta hem de SMS yolu ile anında bilgilendirebilmektedir. Fazlası...

Aslında buradaki linki takip ederseniz birkaç başlık halinde Java'da kalıtımı ilgilendiren birçok bilgiye ulaşabilirsiniz. Gizli kalıtım da bu yazıların birisi içerisinde yer bulabilirdi fakat hem zamanında yazmayı atlamışım hem de sonradan bu konuyu farklı bir başlık olarak ele almanın daha uygun olacağını düşündüm.

Gizli kalıtım, hem kalıtımla ilgili tabiki hem de aslında Java'da sınıflar ve nesnelerin doğal işleyişi ve dil yapısı ile ilgili de mantıksal bilgiler veriyor. Nasıl?

public class HiddenEx {
    // Hic bir sey yok!
}

public static void main(String[] args) {
    HiddenEx Class1 = new HiddenEx(); 
    HiddenEx Class2 = new HiddenEx(); 
    HiddenEx Class3 = Class2;
    System.out.println("Class1.toString(): " + Class1);
    System.out.println("Class2.equals(Class1): "+Class2.equals(Class1));
    System.out.println("Class2.equals(Class3): "+Class2.equals(Class3));
    System.out.println("Class2.hashCode(): " + Class1.hashCode());
}

Class1.toString(): HiddenEx@addbf1
Class2.equals(Class1): false
Class2.equals(Class3): true
Class2.hashCode(): 11394033

Şimdi bu örneğe bakınca ilk önce şu soruları sormanız gerekir. "İyi de ben HiddenEx isimli sınıfta ne toString isminde bir method tanımladım ne equals ne de hashCode? Nereden geldi peki bu methodlar? Tanımlamadığım bir methodu nasıl kullanabildim?"

public class HiddenEx extends Object {
    // Hic bir sey yok!
}

Bu soruların tümünün cevabı da yukarıdaki bir numaralı boyalı satırda saklı. Çünkü Java'da tüm nesneler gizli olarak Object sınıfından türer. Object tüm sınıfların atasıdır diyebiliriz, bu Java'nın sınıf yapısının kurgusudur. Siz bir sınıf oluşturduğunuzda bu sınıf aslında gizli bir şekilde Object sınıfından extend edilir. Dolayısı ile yukarıdaki saydığım üç adet method zaten Object sınıfının içerisinde tanımlı olduğu için HiddenEx sınıfı içerisinde kullanılabildi. Yalnızca bu üç method değil başka methodlar da var bu şekilde... İşte gizli kalıtım bu şekilde ifade edilebiliyor...

Peki Bir sınıf daha düşünün bu sınıf da HiddenEx sınıfından türesin ve adı da HiddenEx2 olsun. HiddenEx2 hem Object hem de HiddenEx sınıflarından aynı anda mı türeyecektir? Cevap hayır... Çünkü Java'da multiple inheritance (Çoklu kalıtım) yoktur. HiddenEx2 sınıfı HiddenEx sınıfından türer, HiddenEx ise Object sınıfından türer.

Daha önce Inheritance(Kalıtım) nedir? adresindeki yazımda ve Interfaces(Arayüzler) adresindeki yazımda 'Kalıtım' ve 'Arayüzler' konularından bahsetmiştim. Çoklu kalıtım (Multiple Inheritance) diyorsak arayüzlerden bahsetmemek olmaz tabi. Kalıtım olmadan da 'çoklu' su olmayacağına göre eğer eksikler varsa ilk önce bu iki yazıyı okumanızı öneririm.

Gelelim asıl konuya, Java'da çoklu kalıtım mevzusuna. Aslında daha uzatmadan Java'da çoklu kalıtım yoktur deyip yazıyı bitirebiliriz ama gelin bakalım neden yoktur. Var olanlarda neden ve nasıl vardır?

Sol tarafta bu konu ile ilgili basit ama güzel bir UML diagram var. Class B ve Class C, Class A'dan türeyen yavru sınıflar. Türemenin doğal özelliğini kullanarak doWork isimli metodu da overwrite etmişler. Ne kadar güzel! İşte kalıtım... Fakat bir de Class D var... Olmaz ama diyelim ki Class D öyle birşey yapmış ki hem Class B'den hem de Class C'den türemiş. Yani çoklu kalıtım uygulanmış, türedikten sonra bir de üstüne üstlük doWork method'unu override etmemiş, ki etme zorunluluğu da yok burada. Şimdi ne olacak? doWork methodu son durumda nasıl oluşur? Class B'deki gibi mi yoksa Class C'deki gibi mi? İşte bu bir paradoks, kalıtımda diamond problemi olarak isimlendiriliyor.

C++'da bu işler oluyor ama hangi sınıfın hangi method'unu çağırmak istediğinizi bizzat kendiniz vermeniz gerekmekte. C++ çoklu kalıtıma bu şekilde bir çözüm bulmuş.

#include 
using std::cout;
using std::endl;

class ClassA
{
public:
   virtual void print() const = 0; // pure virtual
};

class ClassB : public ClassA
{
public:
   void print() const
   {
      cout << "ClassB\n";
   } 
};

class ClassC : public ClassA
{
public:
   void print() const
   {
      cout << "ClassC\n";
   } 
};

class ClassD : public ClassB , public ClassC 
{
public:
   void print() const
   {
      ClassB::print();
   } 
}; 

int main()
{
   ClassD Class_D;
   ClassB Class_B;
   ClassC Class_C;
   ClassA *array[3];

   array[0] = &Class_D; // ERROR
   array[1] = &Class_B;
   array[2] = &Class_C;

   for( int i=0 ; i<3 ; i++ )
      array[i] -> print();

   return 0;
}

Tekrar Java'ya geri dönecek olursak. C++'da var da neden Java'da bu iş yok diye düşünebilirsiniz ama bu tamamen dilin dizayn aşaması ile ilgili bir durum. Çok kullanılmaması ve yanlış sonuçlara yol açabilmesi, ayrıca tam anlamıyla hiçbir zaman çoklu kalıtım diye birşeyin olmayacak olması Java'yı geliştirenleri böyle bir duruma yöneltmiş. Sonuç olarak Java'da çoklu kalıtımı bir nebze olsun arayüzler ile sağlayabiliyoruz.